เทรนด์สุขภาพที่กำลังมาแรง หลายคนมีวิธีดูแลสุขภาพตนเองแตกต่างกันไป ซึ่งผลิตภัณฑ์สมุนไพรเป็นอีกทางเลือกยอดนิยมที่ผู้คนในปัจจุบันหันมาให้ความสนใจกันมากยิ่งขึ้น เมื่อได้รับความนิยมมากขึ้น สินค้าในท้องตลาดก็มากขึ้นตามและคงปฏิเสธไม่ได้ว่าสมุนไพรปลอมก็ปะปนอยู่ในท้องตลาดด้วยเช่นกัน ซึ่งหากนำมาใช้อาจก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อร่างกายได้ การรู้วิธีสังเกตฉลากอย่างละเอียดจึงเป็นด่านแรกที่ช่วยปกป้องคุณและคนที่คุณรัก
จุดสำคัญบนฉลาก ที่ต้องตรวจสอบก่อนซื้อ
จุดสำคัญบนฉลาก ที่ต้องตรวจสอบก่อนซื้อ อย่าละเลยการอ่านฉลากก่อนซื้อผลิตภัณฑ์โดยเด็ดขาด เพราะฉลากที่อยู่บนผลิตภัณต์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะสมุนไพร หรือไม่ใช่สมุนไพรเปรียบเสมือนเครื่องหมายยืนยันความปลอดภัย และความถูกต้องตามกฎหมาย หากฉลากดูไม่น่าเชื่อถือ หรือข้อมูลขาดหายไป ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าอาจเป็นของปลอม โดยมีจุดที่ต้องเช็กดังนี้
ตรวจสอบ “เลขทะเบียนตำรับยา” หรือ “เลข อย.”
ผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ได้มาตรฐานต้องมีการจดทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) โดยปกติจะแสดงในรูปแบบ เลขทะเบียนตำรับยาสมุนไพร เช่น G 127/69 โดย G หมายถึงยาสมุนไพรที่ผลิตภายในประเทศไทย ตัวเลขสามตัวหน้า คือ ลำดับการขึ้นทะเบียน และตัวเลขสองตัวท้าย คือ ปี พ.ศ. ที่ได้รับการขึ้นทะเบียน หรือตรวจสอบเลขที่จดแจ้งอื่น ๆ โดยผู้ซื้อสามารถนำเลขนี้ไปตรวจสอบในเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของ อย. เพื่อยืนยันว่าชื่อผลิตภัณฑ์และผู้ผลิตตรงกับฐานข้อมูลจริงหรือไม่ ก่อนตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ได้
ชื่อและที่ตั้ง “ผู้ผลิต” ต้องชัดเจน
ฉลากต้องระบุชื่อผู้ผลิต หรือผู้นำเข้า พร้อมที่ตั้งอย่างชัดเจน หากระบุเพียงผู้จัดจำหน่าย หรือในทำนองว่าผลิตโดยกลุ่มแม่บ้าน หรือสูตรโบราณจากวัด โดยไม่มีที่อยู่เบอร์โทรศัพท์ที่ติดต่อได้จริง ถือว่ามีความเสี่ยงสูง เพราะหากเกิดผลข้างเคียง ผู้ซื้อจะไม่สามารถติดตามหาผู้รับผิดชอบได้
ตรวจสอบ “วันเดือนปีที่ผลิตและหมดอายุ”
สมุนไพรแท้มีอายุการใช้งานและเสื่อมสภาพได้ตามกาลเวลา บนฉลากต้องมีระบุวันที่ผลิต (MFG) และวันหมดอายุ (EXP) อย่างชัดเจน ตัวเลขต้องไม่เลอะเลือน หรือมีการแปะสติกเกอร์ทับ การรับประทานสมุนไพรหมดอายุอาจทำให้ได้รับเชื้อราหรือสารเคมีที่เสื่อมสภาพเข้าไปแทน
ส่วนผสมสำคัญและ “คำเตือน”
ผลิตภัณฑ์ที่ดีต้องระบุส่วนประกอบสำคัญ (Active Ingredients) ว่ามีสมุนไพรอะไรบ้าง ในปริมาณเท่าใด รวมถึงต้องมี “คำเตือน” สำหรับกลุ่มเสี่ยง เช่น สตรีมีครรภ์ ผู้มีโรคประจำตัว หรือคำเตือนเกี่ยวกับการใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน หากผลิตภัณฑ์ใดอ้างว่าไม่มีผลข้างเคียง หรือรักษาได้สารพัดโรค โดยไม่มีคำเตือน ให้ระวังไว้ว่าอาจเป็นโฆษณาเกินจริง
ตรวจสอบ “รูปแบบการแสดงผลของฉลาก”
ฉลากต้องพิมพ์ด้วยภาษาไทยที่อ่านง่าย ชัดเจน ไม่หลุดลอกง่าย สีสันและภาพประกอบต้องไม่ดูเป็นการโอ้อวดสรรพคุณเกินจริง หากเป็นผลิตภัณฑ์นำเข้า จะต้องมีฉลากภาษาไทยกำกับไว้เสมอตามกฎหมาย ระมัดระวังฉลากที่มีข้อความตัดแปะ หารพิมพ์ที่เบลอ หรือการสะกดคำผิดบ่อยครั้ง ซึ่งเป็นสัญญาณของสินค้าปลอม
ส่วนผสมอันตรายที่มักพบใน ผลิตภัณฑ์ปลอม
ส่วนผสมอันตรายที่มักพบใน ผลิตภัณฑ์ปลอม คือการลักลอบใส่ยาแผนปัจจุบันเพื่อให้เห็นผลเร็วทันใจ ซึ่งสารอันตรายที่พบบ่อย ได้แก่
- สารสเตียรอยด์: มักพบในยาสมุนไพรแก้ปวดข้อ หรือยาหม้อ ช่วยให้หายปวดทันที แต่หากใช้ต่อเนื่องจะทำให้กระเพาะทะลุ ไตวาย และภูมิต้านทานต่ำ
- ไซบูทรามีน: พบบ่อยในสมุนไพรลดความอ้วน ส่งผลต่อระบบประสาทและหัวใจ อาจทำให้หัวใจวายได้
- ยาระบายหรือยาขับปัสสาวะ: ใส่เพื่อให้ผู้ใช้รู้สึกว่าน้ำหนักลดเร็ว แต่ส่งผลเสียต่อระบบขับถ่ายและสมดุลเกลือแร่
- สารปฏิชีวนะบางชนิด: อาจพบในสมุนไพรเพื่อผิวหนัง เมื่อเราได้รับยาปฏิชีวนะในปริมาณที่ไม่เหมาะสมเชื้อแบคทีเรียในร่างกายจะไม่ตาย แต่จะปรับตัวจนดื้อยา
ขั้นตอนการร้องเรียนและแจ้งเบาะแส ผลิตภัณฑ์สมุนไพรผิดกฎหมาย
ขั้นตอนการร้องเรียนและแจ้งเบาะแส หากคุณพบเห็นผลิตภัณฑ์ที่สงสัยว่าเป็นสมุนไพรปลอม หรือใช้แล้วเกิดผลกระทบต่อร่างกาย สามารถดำเนินการได้ดังนี้
- สายด่วน อย. 1556: โทรแจ้งเบาะแสโดยตรงกับเจ้าหน้าที่
- แอปพลิเคชัน Oryor Smart Application: ใช้ตรวจสอบเลข อย. และร้องเรียนผ่านแอปได้ทันที
- สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.): หากอยู่ในส่วนภูมิภาค สามารถแจ้งเรื่องได้ที่ สสจ. ในพื้นที่นั้น ๆ
- เก็บหลักฐาน: ถ่ายรูปผลิตภัณฑ์ ฉลาก และเก็บตัวอย่างสินค้าไว้เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการตรวจสอบ
สรุป
การเลือกซื้อผลิตภัณฑ์สมุนไพรไม่ควรมองเพียงแค่คำโฆษณาที่ว่าเห็นผลเร็ว หรือราคาถูกเท่านั้น แต่ต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสอบฉลากอย่างละเอียด ทั้งเลขทะเบียน อย. ที่ตั้งผู้ผลิต และวันหมดอายุ การเสียเวลาตรวจสอบเพียงไม่กี่นาที จะช่วยให้คุณมั่นใจได้ว่าสมุนไพรที่ดื่มหรือกินเข้าไปนั้น จะให้คุณประโยชน์ในการรักษาโรคอย่างแท้จริง โดยไม่ทิ้งสารพิษที่เป็นอันตรายไว้ในร่างกาย
เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพอย่าง Thailalin ผลิตภัณฑ์ทั้งหมดมีมาตรฐานและเลข อย. ที่สามารถตรวจสอบได้ทุกรายการ มั่นใจได้เลยว่าสมุนไพรที่คุณจะได้รับเป็นของจริง และดีต่อสุขภาพ
